ආපදා සන්නිවේදන ප්‍රතිපත්තීන්හි, ක්‍රමවේදයන්හි ජාත්‍යන්තර පසුබිම

ආපදා සන්නිවේදන ප්‍රතිපත්තීන්හි / ක්‍රමවේදයන්හි ජාත්‍යන්තර පසුබිම

ලොව පුරා සිදුවෙමින් පවතින ආපදා තත්ත්වය දැකගත හැකි අඩු වීමක් නොව වර්ධනයකි. ලෝකය පුරා සිදුවන ආපදාවන්හි ස්වභාවිකව සිදුවන ආපදා මෙන්ම මිනිස් ක්‍රියාවන් හේතුවෙන් සිදුවන ආපදා සුලබ ව පවතී. ගෝලීයකරණ ක්‍රියාවලිය ට රටවල් මුහුණ දීමේදී ආපදා සන්නිවේදනය සම්බන්ධයෙන් ලෝකයේ විවිධ රටවල් විවිධ ශක්‍යතාවයන් එක්රොක් කරගනිමින් කර ගනිමින් කටයුතු කරයි. 

නිදසුන් ලෙස අපදාව වැඩි වශයෙන් සිදුවන ජපානය තුල මේ වනවිට අපදාව අවම කිරීම සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් ඉදිරියෙන් සිටී. නමුත් තාක්ෂණය අතින් ඉදිරියේ සිටින ඇමරිකාව ඇතැම් ආපදා තත්වයන් හමුවේ ඉතාමත් අසීරුතාවන්ට මුහුණ දී තිබේ. නිදසුන් ලෙස රීටා , කැත්‍රිතා වැනි චණ්ඩ මාරුත හඳුන්වා දිය හැක. 

අද්‍යතනය තුළ පමණක් නොව මීට දශක ගණනාවකට ප්‍රථමව ද ලොවපුරා රටවල් හා එක්වී ආපදා සන්නිවේදනය සඳහා වන  කරුණු සම්බන්ධයෙන් විවිධ සමුළු පවත්වමින් ඒ සඳහා විවිධ ප්‍රතිපත්තීන්  නිර්මාණය කිරීමට අවධානය යොමු කර තිබේ.  

ආපදාවකට මුහුණ දී නොමැති රාජ්‍යක් හඳුනා ගැනීමට නොමැති තරම්ය. අද්‍යතනය වන විට සමාජයක් නිර්මාණය වී ඇත්තේ ද සිදුවන ආපදාවන්හි දී ගොඩනැගෙන සන්නිවේදන ක්‍රමයන්ගේ ගතිකත්වය මතය. 

එම ක්‍රමවේදයන්හි ඇති විශේෂත්වය මත මානවයා හට ආපදාවකට මුහුණදීමට අවශ්‍ය වන්නාවූ ආකල්ප රාමුවක් මනස තුළ නිර්මාණය වී තිබේ. 

ආපදා සන්නිවේදන ප්‍රතිපත්තීන්හි / ක්‍රමවේදයන්හි ජාත්‍යන්තර පසුබිම රටවල් පිළිබඳව අදයනය කිරීමේ දී එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් 1990 දශකයේ ස්වභාවික ආපදා අවම කිරීමේ ජාත්‍යන්තර දර්ශකය නමින් ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමත්, සමග මෑත අවුරුදු කිහිපය තුළ ආපදා සන්නිවේදනය පිළිබඳ උනන්දුවක් ඇති ව තිබේ. 

1990 වසරේ මැයි මස 20 සිට 22 දක්වා පින්ලන්තයේ ටැම්පර්  අගනුවර පැවති ආපදා සන්නිවේදනය පිළිබඳ සමුළුවට සහභාගි වූ ලොව පුරා සිටින ඉංජිනේරුවරුන් භූ විද්‍යාඥයන් ප්‍රමුඛ රටවල් 25 ක නියෝජිතයන් ආපදා සන්නිවේදනය පිළිබඳ පිලිබඳ ප්‍රතිපත්තියක් සකස් කළේය. 

ඇමරිකාවේ ලොස් ඇන්ජලීස්හි ආපදා සන්නිවේදනය සේවය එවැන්නකි. ෆෙඩරල් සන්නිවේදන කොමිසම හරහා ආධාර ලබන ආයතන මගින් ක්ෂණික ගුවන් විදුලි සන්නිවේදන විධි ක්‍රමයක් ආපදා සන්නිවේදනය සඳහා භාවිතා කරනු ලැබේ. 

බටහිර රටවල ඉතා දියුණු සන්නිවේදන තාක්ෂණික ක්‍රමවේදයක් මෙන්ම ඒ ආශ්‍රිත අනෙකුත් සම්පත් ලබා ගැනීමේදී මූල්‍ය ගැටලු නොපවත්වන නිසාම වෙළෙඳ  ක්‍රමවේදය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන ජනමාධ්‍යවලින් දා ආපදා සන්නිවේදනය විධිමත් හා ක්‍රමවත් ලෙස පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය ආධාර ලබා දෙයි. 

මේ අනුව ගත් කල කල පෙම ලෝකයේ රටවල් සඳහා ද විධිමත් ආපදා සන්නිවේදනය ක්‍රමවේදයන් සහ ප්‍රතිපත්ති වන අවශ්‍යතාවය මැනවින් ඉස්මතු වේ. එය  එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය විසින් ද පෙන්වා දී ඇත. 

WA කසුනි විජේසිංහ 

පුහුණු ජනජනමාධ්‍යවේදිනී

සංස්කෘතික වේදය සහ එහි විවිධ එළඹුම්

සංස්කෘතික වේදය සහ එහි විවිධ එළඹුම් 

සංස්කෘතික වේදය මගින් සංස්කෘතිය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක පදනමක් ඔස්සේ හැදෑරීම සිදු වේ.  මේ හරහා සංස්කෘවේදය  මගින් සංස්කෘතිය පැවැත්ම රටාවන් අඛණ්ඩතාව පර්යේෂණාත්මක ලෙස හැදෑරීම සිදුවේ. සංස්කෘතිකවේදය මගින් සංස්කෘතිය පිළිබඳව විද්‍යාත්මක අවබෝධය විශ්ලේෂණය සහ පුරෝකථනය කිරීමට හැකියාව ලැබෙන අතර සංස්කෘතික අංශයන් පිළිබඳව පමණක් අවධානය යොමු කළ හැකි විනයක අවශ්‍යතාව හඳුනා ගනු ලැබුවේ සංස්කෘතිකවේදය විසිනි. 

Culturlogy යන පදය තුළ logy යන විවරණය එක්වීම මගින් විද්‍යාත්මක එළඹුමක් (Scientific Approach) ලැබී ඇත.

සමකාලීන සමාජ විද්‍යාවන් ගත් විට සංස්කෘතික වේදය යන වචනය භාවිතයට ගෙන ඇත්තේ ඇමරිකානු මානව විද්‍යාඥ ලෙස්ලි වයිට් විසිනි. ඔහු එය සංස්කෘතික ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස සංස්කෘතික අධ්‍යයනය කරනු ලබන විද්‍යා ශාස්ත්‍රයක් ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. 

සංස්කෘතික වේදය මානව වර්ගයා තුළ පාරදෘශ්‍යයක් ලෙස සංස්කෘතීන්හි විවිධත්වය සහ ඒවාගේ අන්තර් ක්‍රියාකාරීත්වයන් පිළිබඳව විමර්ශනය කරනු ලබයි. වයිට්ගේ නිරීක්ෂණයන්ට අනුව ටයිලර් විසින් 1872 දී primitive culture යන කෘතියෙන් සංස්කෘතිකවේදය අර්ථ දක්වා ඇත්තේ සංස්කෘතික විද්‍යාව (Science of culture) වශයෙනි. 

කල්පයක අඳින්න 

මෙම සංස්කෘතික වේදය විවිධ එළඹුම් ඔස්සේ සාකච්ඡා කළ හැකිය එහිදී මානව විද්‍යාත්මක ප්‍රවේශය ( Antropological Approach) , දාර්ශනික ප්‍රවේශය , සමාජ විද්‍යාත්මක ක්‍රමය , මනෝවිද්‍යාත්මක එළඹුම් සෞන්දර්යාත්මක එළඹුම් , යටතේ විමසිය හැක. මෙම එක් එක් එළඹුම් තුලදි විවිධාකාරයේ   සංස්කෘතිකවේදය පිළිබඳ ව සාකච්ඡා කර ඇත. 

මානව විද්‍යාත්මක එළඹුමක් සමඟ කෙසේද සංස්කෘතිය බැඳී තිබෙන ආකාරය වැදගත් වේ. ග්‍රීක භාෂාවෙන් උපුටාගත්  Antropos යන වචනයෙහි අර්ථය මානව යන්නයි. Logy යන්න අධ්‍යයනය යන අදහසයි. 

Antropology මානවයා පිළිබඳ හැදෑරීම

මානවයා එසේ නැතිනම් මනුෂ්‍යයා පිළිබඳව හැදෑරීම මානව විද්‍යාව ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකිය. එනම් අතීත ආද්‍යතන  මිනිසාගේ මානව හැසිරීම සහ මානවයාගේ සමාජ ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳව විද්‍යාත්මක අධ්‍යනය  කිරීමක් මෙහිදී සිදුවේ. 

මානවයා එක් එක් සංස්කෘතියට අයත් යැයි විශේෂ කළ නොහැකිය. ඔහු මේ මොහොතේ ජීවත් වන්නාවූ සංස්කෘතිය කුමක්ද එයට අනුගත වනු ඇත. මානව විද්‍යාව තුළ සංස්කෘතියේ එළඹුම් කුමන ආකාරයට වර්ධනය වී ඇති ද යන කාරණාව මෙහිදී වැදගත් වනු ඇත. එමගින් මානවයා පිළිබඳ අධ්‍යනයක් වනු ලබයි. මිනිසා යනු සංස්කෘතික සත්වයෙකි.සංස්කෘතියෙන් තොර පැවැත්මක් ඔහුට හිමි නොවේ. ඔහු කොතැනක වාසය කරනු ලැබුවද කුමන හෝ සංස්කෘතික පරිසරයකට අයත් වනු ඇත. මානවයා සහ සංස්කෘතිය ලෙස එම අංගයන් ද්විත්වය එකිනෙක විභේදනය කළ නොහැකිය. 

මෙම එළඹුම් මගින් භාෂාවෙ වැදගත්කම මෙන්ම සංස්කෘතිය විසින් මානවයා සහ විශ්වය සමග පවත්නා අන්තර් සබඳතාව කෙසේ නිර්වචනය කර ඇති  කාරණාව වැදගත් වේ. මානවයන් සංස්කෘතියෙන් වෙන් කර හඳුනා ගත නොහැකි කල්හී මානව සම්භවය සිට සමකාලීන සංස්කෘතික සහ සමාජ ජීවිතය දක්වා මානව අත්දැකීම් එහි සමස්ථය ගවේෂණය කිරීම සංස්කෘතිය තුළ මානව විද්‍යාත්මක එළඹුම් සාකච්ඡාවට බඳුන් කරනු ලබයි. 

මානව විද්‍යාඥයන් විසින් ආනුභාවික පර්යේෂණ (Emperical Research)  නිරත වීමේදී සංස්කෘතිය යන කාරණාව බෙහෙවින් වැදගත් වනු ඇත. 

මානව චරිතයේ සියළු ක්‍රියාවලියන් සහ හැසිරීම් සංස්කෘතියේ අන්තර්ගත වන්නාසේම සංස්කෘතියෙන් තොරව භාෂාවන් ද උත්පාදනය වන්නේ නැත. 

මානව විද්‍යාව එළඹුම් තුලදී සංස්කෘතික අධ්‍යනය කිරීම උදෙසා ජෛව විද්‍යාත්මක සමාජීය සංස්කෘතික ඓතිහාසික භාෂාමය සංචාරණය ද්‍රව්‍යමය තාක්ෂණික ප්‍රවේශයන් ආදිය වැදගත් වේ. 

සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව මගින් සංස්කෘතියේ අන්තර්ගත වන්නේ කුමන අංශයෙන්ද ඒ සෑම අංශයක් පිළිබඳවම මෙම එළඹුම් ඔස්සේ  සාකච්ඡා කරයි. මෙහිදී සම්මතයන් වටිනාකම් මෙන්ම සාරධර්ම පිළිබඳව ද අධ්‍යයනය කරයි. 

භාෂාමය මානව විද්‍යාව මගින් දැන් මෙම ක්ෂේත්‍රය යටතේ සාකච්ඡා කළ හැකිය. එනම් භාෂාව යන කාරණාව තුළින් ලෝකයේ මිනිසුන් වුවද වර්ගයන් වලට කණ්ඩනය වී ඇත. 

කොරියන් භාෂාව කොරියන් මිනිසුන් 

දෙමළ භාෂාව දෙමළ මිනිසුන් 

මානවයා පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීමේ දී භාෂාව මූලික මේ භාෂාව යනු සංස්කෘතික අංගයකි. සිග්මන් ෆ්‍රොයිඩ් පවසන පරිදි සංස්කෘතියක් නොමැති නම් අප තිරිසන් සතුන් විය හැකිය. මිනිසුන් කණ්ඩායමක් ලෙස සංස්කෘතිය බෙදා ගැනීම සිදුවෙයි. තනි පුද්ගලයෙක් මගින් සංස්කෘතියක් ගොඩ නැංවිය නොහැක. ඒ සඳහා පුද්ගල කණ්ඩායමක් අත්‍යාවශ්‍ය වනු ඇත. මානවයා වෙනස් වීමේ දී එය හරහා බැඳුණු සංස්කෘතික කාරණා ද වෙනස් වනු ඇත. විශේෂයෙන් මෙම මානවයා විසින් සංස්කෘතිය යම් යම් කොටස් වෙනස් කරන්නේ යම් සේද ඒ සඳහා අන්තර් සම්බන්ධ වූ අනෙක් සියලුම කොටස් වෙනස් වනු ඇත.  

මානව විද්‍යාත්මක එළඹුම යටතේ ඇති ප්‍රධානතම උපකුලකයක් ලෙස සංස්කෘතික මානව විද්‍යාව පිළිබඳ එළඹුම මේ ආකාරයෙන් විමසිය හැක. 

සංස්කෘතිය යන කාරණාව මානව මානවවිද්‍යා අන්තර්ගතයෙහි බෙදීම් සහගතය. සංස්කෘතිය පිළිබඳව හදාරන මානව විද්‍යාඥයින් මේ පිළිබඳව එකඟතාවයක් නොමැත. ඇතැම් මානව විද්‍යාඥයන් සංස්කෘතිය යන ද්‍රව්‍යමය කාරණාවක් මුල්කරගනිමින් සාකච්ඡා කරයි.

ජීව විද්‍යාත්මක එළඹුම ද වැදගත් වේ. මේ තුළ මානව පරිණාමයත් සමඟ සංස්කෘතිය වෙනස්වීම වෙනස් වීම යන කාරණය සාකච්ඡා කරනු ලබයි. මිනිසා සංස්කෘතික මිනිසෙක් වීමට ජීව විද්‍යාත්මක බලපෑමක් වන්නේ කෙසේද යන්න අධ්‍යනය කරයි. 

අතීත මුතුන් මිත්තන් කෙසේද ඔවුන්ගේ හැසිරීම කෙසේද ඔවුන් ජීවන රටාව තුළ ඔවුන් ආහාර අනුභව කර ඇත්තේ කෙසේද ජීවන වපසරිය තුළ ට පැමිණියේ කෙසේ ද යන්ද යන්න පිළිබඳව මෙම ලොවම තුළ වැදගත් වේ. අවසානයේ මේ සියලුම කාරණාවන් ඔස්සේ අපගේ සංස්කෘතිය පිළිබඳව අනන්‍ය සාධක ඉස්මතු වේ. නිදසුන් ලෙස පාහියන් වැනි ලෙන් අසලින් ධාන්‍ය ඇටයක් , භාවිතා කරන ලද ලී ආයුධයක් හෝ හමු වූ විට විද්‍යාඥයන් විසින් ඒවා රැගෙන ගොස් කාලය නිර්ණය කර බලයි.  

එම අවස්ථාවේදී ඔවුන් පර්යේෂණ මගින් සොයා ගන්නේ මානවයා ආහාර ගනු ඇත්තේ මොනවාද වගා කටයුතු සඳහා යොදාගෙන ඇති ආයුධ මොනවාද යන්නයි. එමගින් මානවයාගේ හැසිරීම නිර්ණය කළහැකි මෙවැනි දෑ ඔස්සේද අවසානයේ නිර්ණය වන්නේ ඔවුන්ගේ සංස්කෘතිය යි. 

ජීව විද්‍යාත්මක එළඹුම් ඔස්සේ තවදුරටත් සංස්කෘතිය පිළිබඳව අධ්‍යනය කිරීමේදී එක් එක් සංස්කෘතින් හමේ වර්ණය අනුව මුහුණේ හැඩය අනුව යනාදී සාධක මත සංස්කෘතික ලක්ෂණ ඉස්මතු වේ. 

චීන ජාතිකයින් , අප්‍රිකන් කළු ජාතිකයන් , අප්‍රිකන් කළු ජාතිකයින් 

මෙවැනි එළඹුම ඔස්සේ සංස්කෘතිය පිළිබඳව විවිධ කාරණා ඉස්මතු කරගත හැක. 

සංස්කෘතිකවේදය ආධ්‍යනය  කිරීමේ තවත් එළඹුමක් ලෙස   භාෂාමය එළඹුම වැදගත් වේ. මානවයා හට ආවේණික ආවේනික අනන්‍යතාවක් ලෙස භාෂාව හැඳින්විය හැකිය. එදාමෙදා තුර  ඉතිහාසයේ මිනිසා සොයාගත් අපූර්වතම මෙවලම භාෂාවයි. ලෝකය තුළ විවිධ භාෂාවන් කතා කරන ද සංස්කෘතියට අයත් විශාල මිනිසුන් කොට්ඨාසයක් ජීවත් වෙයි. 

නිදසුන් ලෙස ජපන් භාෂාව ජපන් ජාතිකයින් 

ජමන් භාෂාව ජමන් ජාතිකයින්

මෙම එක් එක් ජාතීන් ඒ ඒ ගොඩනඟා ගත් සංස්කෘතික අංගයන් තුළ  ජීවත් වේ. මෙම එළඹුම ඔස්සේ භාෂාව මගින් මානවයාට මානවයෙක් ලෙස සමාජගත වීමට අන්‍යතාව  කෙසේ බලපාන්නේද ලෝකයේ අදහස් බිහිවීම උදෙසා භාෂාව හේතුව ඇති ආකාරය භාෂාව ඒ ඒ තැන පුද්ගලයාගේ ජීවිතයට පෞද්ගලිකව බලපා ඇති ආකාරය මෙම එලැඹුමේ දී අධ්‍යයනය කරයි. 

විශේෂම කාරණාව වන්නේ පවතින සංස්කෘතිය වෙනස් කිරීමේ හැකියාව භාෂාවට ඇත. ඒ පිළිබඳව මෙම ප්‍රවේශය ඔස්සේ වැඩිදුර විමසීමට භාජනය කෙරේ. 

නිදසුන් ලෙස යාපනයේ  දෙමළ ප්‍රජාව සහ කඳුකරයේ දෙමළ ප්‍රජාව අතර භාවිතාවන දෙමළ භාෂාව තුළ විවිධත්වයක් දක්නට ලැබෙන අතර ඔවුන් භාෂාව භාවිතා කිරීමේ දී එය මනාව හඳුනාගත හැකිය. ඒ කොට්ඨාස දෙක අතර සංස්කෘතියේද විවිධ තා හඳුනාගත හැක. තවදුරටත් ශ්‍රී ලංකාවේ එකෙක් ප්‍රදේශයන්ගේ් එක් ප්‍රදේශයන්ගේ පිහිටීම එනම් උඩරට පහතරට ආදී වෙනස් කම් ඔස්සේ භාෂා වෙනස්කම් හඳුනා ගත හැක. (නුවර - යන්ඩ , එන්ඩ , කන්ඩ, මාළු , මාතර - ඔහේ , ව්‍යංජන) 

සංස්කෘතික වේදය පිළිබඳව සාකච්ඡා කළ හැකි තවත් එළඹුමක් ලෙස මනෝවිද්‍යාත්මක  ප්‍රවේශය හඳුනාගත හැක. මෙම එළඹුම මගින් සංස්කෘතික Cultural ice burg සංකල්පය වැදගත් වේ. 

මිනිසුන්ගේ සිතිවිලි හැඟීම් කෙලෙස සංස්කෘතියට බලපාන්නේ ද යන්න මෙම එළඹුම ඔස්සේ සාකච්ඡා කරයි. සංස්කෘතිය තුල  මනෝ විද්‍යාවේ ප්‍රධානතම කාරණාව වන්නේ මනස සංස්කෘතියෙන් වෙන් කළ නොහැකි කාරණාවක් ලෙස දැකීමයි. 

නිදසුන් ලෙස සිග්මන් ෆ්‍රොයිඩ් කරුණු ඉදිරිපත් කර ඇති ආකාරය අනුව මනසේ  Id සංස්කාරය තුළ තුළ අවිඥාණික ත්ත්වය ක්‍රියාත්මක වේ. එය හරහා මිනිසාගේ Id මගින් කාමාසක්ත හැඟීම් සාක්ෂාත් කර කරගැනීමට පෙළඹුන ද ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී සංස්කෘතිය යන කාරණාව මගින් Id පාලනය විය හැකියි. 

එනම් සංස්කෘතිය යන සාධකය තුළ id යටපත් වීම සිදු වේ. මෙහිදී Id , Ego ,supper ego යන මනස ඉස්සර තුන හරහා සංස්කෘතිය තුළ මිනිසා හැසිරිය යුතු ආකාරය ආයාසයෙන් පාලනය වීමක් සිදුවෙයි. 

එහිදී සංස්කෘතිය යන කාරණය ප්‍රබල වේ. 

රිචඩ්ට අනුව මනෝවිද්‍යාත්මක ප්‍රවේශයේදී සංස්කෘතික සම්ප්‍රදායන් සහ සමාජ භාවිතයක් මගින් මිනිස් මනස නියාමනය කරලීම හා පරිවර්තනය සිදු කරන ආකාරය අධ්‍යනය කරනු ලබයි. 

සංස්කෘතික භේදය පිළිබඳව එහි විවිධ එළඹුම් ඔස්සේ අධ්‍යනය කිරීමේ දී සමාජ විද්‍යාත්මක එළඹුම ද වැදගත් වේ. මෙම එළඹුම ඔස්සේ සංස්කෘතිය සහ සමාජය අතර පවතින සබඳතාව වැදගත් වේ. සමාජ විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රය  තුළ සංස්කෘතිය විශ්ලේෂණය කරන්නේ මිනිසුන්ගේ ජීවන රටාව අනන්‍යතාවයන් චින්තනයන් පද්ධතියන් ගෙන් එක්වූ ප්‍රපංචයක් ලෙස ය. සමාජයේ බිහි වීම උදෙසා සංස්කෘතිය බලපා ඇත. 

නිදසුන් ලෙස සමලිංගික ප්‍රජාවට අනන්‍ය වූ සංස්කෘතියක් දක්නට ලැබෙන අතර ඔවුන් සමාජය තුළ වෙන්කර වෙන් කර හඳුනා ගැනීම උදෙසා මෙම සංස්කෘතික ලක්ෂණයන් වැදගත් වේ. සංස්කෘතිය සහ සමාජය එකිනෙක වෙන් කළ නොහැකිය. එය ගසට පොත්ත මෙන් අනුපූරකය. 

ඉහත කාරණාවන් පිළිබඳව තවදුරටත් විමසීමේදී සෞන්දර්යාත්මක එළඹුම ද වැදගත් වේ. (Aeathetic Approach) 

සංස්කෘතිය 

සාරධර්ම 

සිරිත් විරිත්

ඇඳුම් පැළදුම් 

කලාව 

සෞන්දර්ය හා සංස්කෘතිය අතර අවියෝජනීය සම්බන්ධතාවක් දක්නට ලැබේ. ඒ හරහා සෞන්දර්යය තුළ අන්තර්ගත කලාව හා සංස්කෘතිය තුළ සෞන්දර්යය පිළිබඳව පුළුල් වපසරියක් කරා සාකච්ඡා කළ හැක. 

නිදසුන් ලෙස සතියේ දී නිර්මාණය වන්නා වූ විහාර බිතු සිතුවම් සීගිරි බිතු සිතුවම් මගින් ඓතිහාසිකව පිළිබිඹු වන කාරණා සමකාලීනව අධ්‍යනය කළ හැකිය. එමඟින් එකල සංස්කෘතික රටාවන් කලාවන් සෞන්දර්ය යොදාගෙන ඇති ආකාරය හඳුනාගත හැක. 

මානසික ආතති ඇති වීම සඳහා ජන මාධ්‍යයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ද හේතු වෙයි.

මානසික ආතති ඇති වීම සඳහා ජන මාධ්‍යයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ද හේතු වෙයි. 

අධි අතන යෙ සිව්වන ආණ්ඩුව ලෙසින් නම් කරන්නේ ජනමාධ්‍යයි. මිනිසාගේ තොරතුරු පිපාසය සංසිඳුවීම උදෙසා ජනමාධ්‍ය මගින් ඉටු කරනු ලබන මෙහෙවර අතිමහත්ය. ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය හමුවේ ප්‍රධාන ජනමාධ්‍ය ත්‍රිත්වයක් හඳුනාගත හැකිය. වර්තමානයේ පවතින මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය සමාජ ක්‍රමය තුල අධිපතිත්වයක් ජනමාධ්‍ය මගින් ඉස්මතු කරනු ලබයි. එම අධිපතිවාදය මීඩියා හෙජමොනිය යන  සංකල්පය නමින් නම් කළ හැක. 

එය හරහා ග්‍රාහකයා කිසියම් වහල් භවයකට නැතුව කර ගැනීම උදෙසා ප්‍රයත්න දන්න ආකාරය ජනමාධ්‍ය ජන මාධ්‍ය ක්‍රියා කරනු ලබන ආකාරය අනුව පැහැදිලි වේ. 

අතීතයේ මෙන් ඔබ විසිඑක්වන සියවස පැමිණෙන විට ආර්ථික බලපෑම සමාජ ක්‍රියාකාරීත්වය හමුවේ විශාල වශයෙන් මාධ්‍ය ගණනාවක් බිහිව ඇත. ග්‍රාහකයන් හට තමන් තොරතුරු ලබා ගත යුත්තේ කුමන ජනමාධ්‍ය මගින් ද යන්න  උභතෝකෝටික ප්‍රශ්නයට මුහුණ දීමට සිදුව ඇති අතර ම එකම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් තොරතුරු ලබා ගත හැකි මාධ්‍යයන් විශාල ප්‍රමාණයක් විශ්ව ව්‍යාප්ත වී ඇත. 

ඒ හරහා සත්‍යය මෙන්ම අසත්‍යද විවිධාකාරයේ හැඩ රාමු තුලින් සමාජ ගත කිරීමගත කිරීමට ද බොහෝ ජනමාධ්‍ය පෙළඹී තිබේ  එය ප්‍රබල ලෙස සමාජය තුළ පීඩනයක් එල්ල කරන්නකි. 

අද්‍යතනයෙහි ජනයා තම ජීවන චර්යාවද ජනමාධ්‍ය හේතුවෙන් වෙනසකට භාජනය කොට ගෙන ඇත. එහිදී ජනමාධ්‍ය මගින් මිනිසා පාලනය කරන ආකාරය මනාව හඳුනාගත හැකිය. මෙමගින් මානසික ආතතිය ඇති වීම සඳහා ජනමාධ්‍යයේ ප්‍රබල ක්‍රියාකාරිත්වය හේතු වී ඇත. ජනමාධ්‍ය යනු කිසියම් රටක වගකීමක් සහිත ආයතනයකි. එවැනි ආයතන මගින් ග්‍රාහකයා තුළ මානසික ආතතිය රෝපණය කළ යුතුය. මේ අද්‍යතන සමාජයේ කතාබහට ලක් කළ යුතු කාරණාවකි. 

මානසික ආතතිය යනු 

What is stress 

Stress is the feeling of being overwhelmed or unable to cope with mental or emotional pressure. 

මානසික ආතතියේ ලක්ෂණ (How can identify the sign of stress) 

නිරන්තර කනස්සල්ල හෝ කාන්තාව පිළිබඳ හැඟීම් (Feelings of constant worry or anxiety ) 

යටපත් වී ඇති හැඟීම් (Feeling of being overwhelmed) 

අවධානය යොමු කිරීමේ අපහසුතාව (Difficulty concentrating)

මනෝභාවය වෙනස් වීම (Mood swing) 

කෝපයක් හෝ කෙටි කෝපයක් තිබීම (Irritability or having a shirt temper) 

ලිහිල් කිරීමට අපහසු වීම (Difficulty Relaxing) 

මානසික අවපීඩනය  (Depression) 

හීන ආත්මඅභිමානය (lowself esteem)

ජනමාධ්‍ය ග්‍රහකයන් කුඩා ළමුන් හෝ වැඩිහිටියන් විය හැකිය. නමුත් ඇතැම් ජන මාධ්‍යයන් ඉලක්ක  ග්‍රහකයන් නොසලකා හැර කටයුතුකරන ආකාරය හඳුනාගත හැකිය. ඒ සඳහා ජනමාධ්‍ය සංදේශ ප්‍රබල බලපෑමක් සිදු කරනු ලබන ආකාරය ද හඳුනාගත හැකිය. මානසික ආතතිය ඇති කිරීම උදෙසා ජනමාධ්‍ය සංදේශ ඉවහල් වේ.

කිසියම් පුද්ගලයකුට පවතින මානසික ආතති තත්වයක් සමනය කර ගැනීම උදෙසා ජනමාධ්‍ය ඵලදායීව භාවිතා කළ හැකිය. ඒ සඳහා ග්‍රාහකයා නිසි මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවයකින්  (Media  Literacy) හා නිසි මාධ්‍ය අධ්‍යාපනයකින් සමන්විත වීම වැදගත් කාරණාවකි. 

මෙම මානසික ආතතිය පිළිබඳව පිළිබඳ විමර්ශනයට භාජනය කිරීමෙහි දී මානසික ආතතිය ඇති කිරිම සඳහා හේතු වන ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව විමසා බැලීම වැදගත් වේ. 

ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය (Media Activism) 

සමකාලීන සංහතික මාධ්‍ය ක්‍රියා කරන ආකාරය ශාස්ත්‍රීය වෘත්තීය හෝ ග්‍රාහක තලයේ සිට විමසන විට ජනමාධ්‍යවලින් විය යුතු යැයි සිතන සහ ඉගෙනගත් ප්‍රමිතිතීන් නිර්ණායකයන් මාධ්‍ය භාෂාව සමාජයට සිදුවන කාර්යභාරය පිළිබඳ ආදිය පිළිබඳව විමසිලිමත් දෑසින් බලන විට සමාජ යථාර්ථයට සාපේක්ෂව ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය සෑම ජනයාම ප්‍රශ්න කළ හැකි තත්වයට පැමිණ ඇත. 

ස්පිනෝසා නම් දාර්ශනිකයා වරක් පැවසුවේ අප යම් දෙයක් දෙස බලා එය අපට අදාළ කරගනිමින් සතුටු වීම හෝ කණගාටු වීම නොව වැදගත් වන්නේ ඒ තේරුම් ගැනීම බවයි. 

විශේෂයෙන්ම ජනමාධ්‍ය ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය උදෙසා විශාල නිදහසක් හිමිව ඇත. කැමති අදහසක් මාධ්‍ය කරුවන්ට පැවසිය හැක. ජන විඥානය උදෙසා බලපෑමක් කිරීමට ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වයට හැක. විශේෂයෙන්ම රාජ්‍ය ව්‍යවස්ථාදායකය විධායකය බලපෑම් කළ හැකි ප්‍රබල සංරචකයක් ලෙස ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය හැඳින්විය හැකිය. 

ජනමාධ්‍ය මෙහිදී ක්‍රියා කරන්නේ සමාජ ආයතන ලෙසය. එහි ප්‍රධාන ලක්ෂණ වන්නේ එහි ධනේශ්වර ආර්ථිකයත් සමග බිහිවී වර්ධනය වී පරිණාමය වන ප්‍රපංචයක් වීමයි. එසේම ධනේශ්වර ක්‍රමයේ ඇති රීතීන් නියමයන් හැසිරීම් ආදී සියලුම ලක්ෂණ එයාකාරයෙන්ම හෝ ඊට ඉතාමත් ආසන්න ස්වරූපයෙන් මෙම නූතන ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාත්මක වේ. 

එවිට ධනවාදයේ මූලික ලක්ෂණය වන ලාභ ඉපැයීම මෙම ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය හරහා අනුගමනය කරමින් පවතී. වැදගත්ම කාරණය වන්නේ ධනවාදය තුළදී  නිෂ්පාදනය කෙරෙන වෙළෙඳ වටිනාකමක් දිය හැකි ජනතාව ආකර්ෂණය කරගන්නා නිපැයුමි ය. එහිදී ධනවාදය මගින් ක්‍රියාත්මක වන බහුජාතික සමාගම් සිය වාහකයක් ලෙස ජනමාධ්‍ය යොදා ගනු ඇත. 

ඒ අනුව මාධ්‍ය, මාධ්‍යවේදියා ඔවුන්ගේ පඨිත ග්‍රාහකයා ඔවුන් අතර ඇති සම්බන්ධතාව ආදී සියල්ල වෙළඳ කරණය වීම ආරම්භ වී ඇත. 

එය ඇතැම් විට මාධ්‍ය පිළිබඳව ඇති සම්භාව්‍ය ප්‍රවේශ සඳහන් වන අයුරින් මාධ්‍යයේ වගකීම සමාජ සංවර්ධනය සඳහා මෙන්ම මෙන්ම මනුෂ්‍යයන්ගේ බුද්ධිය ආධ්‍යාත්මය වර්ධනය ට තොරතුරු සම්පාදනයට දෛනික කටයුතු පහසු කිරීම කිරීමට වැදගත් වන නූතනවාදී ආයතනය යන සංකල්පයෙන් මිදී යයි. 

මෙම මදි ක්‍රියාකාරීත්වය හරහා හා ආර්ථික හරහා ආර්ථික සමාජය පුද්ගලයන් සහ යහපැවැත්ම සඳහා ප්‍රබල බලපෑමක් කරනු ලබන අතර එවැනි කාරණා සියල්ලෙහිම බලපෑම මගින් ග්‍රාහකයාගේ මානසික ආතතිය දිනෙන් දින වර්ධනය වන බව හදුනා ගත හැක. 

⁣පුහුණු ජනමාධ්‍ය වේදිනී 

⁣ඩබ් ඒ කසුනි විජේසිංහ

ජනමාධ්‍ය අධ්‍යනාංශය  

කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලය 

දැන්වීම්කරණ ආයතනයකට (Advertising Agency) පර්යේෂණ (Research) අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි

 දැන්වීම්කරණ ආයතනයකට (Advertising Agency) පර්යේෂණ (Research) අවශ්‍ය වන්නේ ඇයි

දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් යනු දැන්වීම් ප්‍රචාරණය කරන ලබන ආයතනයකි. වර්තමානය වන විට විද්‍යාව ඉතා ඉහල තැනකට වී ඇත. එහිදී ප්‍රාථමික මට්ටමේ සිට විද්‍යාව එම ස්ථානය කරා නැගී සිටීම උදෙසා නිරීක්ෂණ හරහා පර්යේෂණ හරහා නිගමනයන් හේතු වී තිබේ. ඒ සඳහා පද්ධතිය කරන යකට යොමු වූ දැනුමක් අත්‍යවශ්‍ය වේ. එහිදී දැන්වීම්කරණය (Advertising) ක්ෂේත්‍රය තුළ තුළද පර්යේෂණ සිදුකිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. එය හේතුකොට ගනිමින්  දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් ගත් කල පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් දැන්වීම්කරණ දැන්වීම් කරන ආයතනයකට බෙහෙවින් අත්‍යාවශ්‍ය වේ. 

එවිට දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් විසින් පර්යේෂණ පවත්වාගෙන යාමෙන් ආයතන හා සමගාමීව සමගාමී මෙම පර්යේෂණ කටයුතු සිදුකරනු ලබයි. වැරදි තොරතුරු පර්යේෂණයන් හරහා ලැබුණොත් වැරදි නිගමනයන් කලා එළඹිය හැකිය. එසේ නිගමනය වැරදි සහගත වුවහොත් නිෂ්පාදන (Product) කාරණාව බෙහෙවින් බලපානු ලබයි. එහිදී දැන්වීම්කරණ දැන්වීම් කරන ආයතනයකට  පර්යේෂණ පිළිබඳ අවධානය යොමු නොකරමින් කටයුතු කළ නොහැකිය. අප ජීවත්වන සමාජය සෑම අවස්ථාවක් තුළම වෙනසකට භාජනය වේ. එම වෙනස්වීම් මගහැර යාම හරහා අනාගතයේ අපේක්ෂා කරන ඉලක්ක කරා ළඟාවීමට නොහැකි විය හැකිය. ඒ සඳහා දත්තයන් (Data) අවශ්‍ය වේ. එහිදී  ඒ ඒ කුමන කාල වකවානුව තුළ ද වැඩි වශයෙන් අලෙවි වන භාණ්ඩය කුමක්ද එම නිෂ්පාදනය වැඩි වශයෙන් මිලදී ගනුයේ කුමන පාර්ශවයන් ද යන්න වැදගත් වේ. එය හරහා  Data Process මගෙන් දැනුමක් නිෂ්පාදනය වේ. එමගින් නිගමනයකට එළඹීමට හැකියාව ඇති අතරම input output process පිළිබඳව තීරණ ගැනීම වැදගත් වේ. 

එහිදී දැන්වීම්කරණ දැන්වීම් කරන ආයතනයකට නිෂ්පාදන (Products) වෙළෙඳපොළ තුළට ගෙන යාමට වැඩි වශයෙන් අලෙවිකරණය ඉහලට ගෙන ඒම උදෙසා පර්යේෂණ (Research)  අත්‍යවශ්‍ය වේ.

5.1 

එහිදී පර්යේෂණයන් වැදගත් වේ. ඓතිහාසික භෞතික වාදය පර්යේෂණ ආරම්භ වීම සඳහා බලපාන ලද අතර පර්යේෂණ ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් ඇත. ඒවා නම් Fundemental Research සහ Applied Research වේ. අපට යම් ගැටලුවක් ඇත. එම ගැටලුව විසඳා ගැනීමට දැනුමක් නොමැත එම අවස්ථාව Fundemental Research තුළ සිදුකරනු ලබයි. 

අපට ගැටළුවක් ලුවක් පවතින අතර එම ගැටලුව අප සතු දැනුම භාවිතා කරමින් විසඳාගත හැකි නම් ඒ අවස්ථාව සඳහා Applied Research භාවිතා කරනු ලබයි. දැන්වීම්කරණ ක්ෂේත්‍රය (Advertising Field) තුළ  Marketing Research යන්න වැදගත් වේ එහිදී එම පර්යේෂණයන් ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රමවේදය ඔස්සේ ද ගුණාත්මක ක්‍රමවේදය ඔස්සේ ද සිදු කළ හැකිය. 

ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රමවේදය තුළ පර්යේෂණයන් සිදු කිරීමෙහි දී ප්‍රශ්ණාවලියක් හරහා සිදුකල හැකිය. (සංඛ්‍යා සමග ගනුදෙනු කළ හැකිය) ගුණාත්මක ක්‍රමවේද ඔස්සේ පර්යේෂණයන් සිදු කරන විට නිරීක්ෂණ සම්මුඛ සාකච්ඡා ශේත්‍ර අධ්‍යන ගවේෂණාත්මක අධ්‍යයන වැනි ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කළ හැකිය. (මේ තුළ වචන සමඟ ගනුදෙනු කරයි) 

දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් තුළ පර්යේෂණ පර්යේෂණයන් යන අත්‍යාවශ්‍ය කාරණයක් වේ. දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් තුළ පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කිරීම මගින් වෙළෙඳ දැන්වීම් සඳහා වැය කරනු ලබන මුදල ඉතාමත් ඵලදායී ආකාරයට හැසිරවීමට හැකි ය. (The Optimum unitilization of advertising budget) 

එමෙන්ම අදාළ දැන්වීම් කරන ක්‍රියාවලිය තුළදී එම දැන්වීම්කරණය සිදු කිරීමට සුදුසුම මාධ්‍ය කුමක්ද යන්න පිළිබඳ ව තෝරා ගැනීම බෙහෙවින් වැදගත් වේ ඒ සඳහා පර්යේෂණ අත්‍යවශ්‍ය වේ. (The choice of media in implementing an advertising campaign) එනම් නිදසුන් ලෙස අදාළ දැන්වීම් කරණය සිදු කිරීම සඳහා වඩාත් සුදුසු වන්නේ මුද්‍රිත (Print media)  මාධ්‍ය ද ද සමාජ මාධ්‍ය (Social media)  ද යන්න තීරණය කිරීමේ හැකියාව ලැබේ. 

විශේෂයෙන්ම ඉලක්ක ප්‍රජාව (Target Audience) ඉදිරිපත් කරන ලද දැන්වීම එම ප්‍රජාවට කෙසේ බලපාන්නේද බලපාන්නේ ද නැද්ද යන්න පිළිබඳව තීරණය කිරීම උදෙසා පර්යේෂණ ක්‍රියාදාමය බෙහෙවින් දැන්වීම්කරණ දැන්වීම් කරන ආයතනයකට වැදගත් වේ. (The Effects of advertising on the target audience) එපමණක් නොව දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් වියදම් කරනු ලබන මුදල පලදායී ලෙස වියදම් කිරීම සඳහා පර්යේෂණ ක්‍රියාදාමය බෙහෙවින් වැදගත් වේ. (To bring cost effectiveness in advertising) මෙම දැන්වීම්කරණ ආයතන තුළ පර්යේෂණ සිදුකිරීමෙහිදී  පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් විවිධාකාර වේ. එහිදී මෙම පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් පිළිබඳව විමසා බැලීම වැදගත් වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් පර්යේෂණ ක්‍රමවේද හතරක් ඇත. 

1). Product Appeal research 

2). Advertising message (Copy tasting) research 

4). Advertising media selection research 

5). Advertising effectiveness research 

Product Appeal research යන නිෂ්පාදනය පිළිබඳව පාරිභෝගිකයෙකුට තිබෙන අදහස (Idea) වේ. උදාහරණයක් ලෙස කම්ෆර්ට්  නිෂ්පාදන ගතහොත් පාරිභෝගිකයෙකුට සිතිය හැක්කේ තමාගේ ඇඳුම්-පැළඳුම් රැකදීමට එය සුදුසු බවයි. තව ද කිසියම් දන්තාලේපයක් ගත්කල තවත් කෙනෙකුට සිතිය හැක්කේ එමගින් තම දත් පෙල  සුපිරි සිදු වෙන බවයි. තවද තවත් පාරිභෝගිකයෙකුට සිටිය හැක්කේ එහි හොඳ සුවඳක් ඇති බවයි. එනම් පාරිභෝගිකයා (Customer) හට අදාළ නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන්  තිබෙන Appeal වැදගත් වේ. 

Advertising message (Copy testing) Research යන්න ද වැදගත් වේ. එනම් අදාළ දැන්වීම් තුලින් පැවසීමට උත්සාහ කරන ලද්දේ කුමක්ද යන්න  (copy) එහිදී වැදගත් වනු ඇත.  මෙහි අදියර කීපයකි. 

එහිදී පර්යේෂණයන් වැදගත් වේ. ඓතිහාසික භෞතික වාදය පර්යේෂණ ආරම්භ වීම සඳහා බලපාන ලද අතර පර්යේෂණ ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් ඇත. ඒවා නම් Fundemental Research සහ Applied Research වේ. අපට යම් ගැටලුවක් ඇත. එම ගැටලුව විසඳා ගැනීමට දැනුමක් නොමැත එම අවස්ථාව Fundemental Research තුළ සිදුකරනු ලබයි. 

අපට ගැටළුවක් ලුවක් පවතින අතර එම ගැටලුව අප සතු දැනුම භාවිතා කරමින් විසඳාගත හැකි නම් ඒ අවස්ථාව සඳහා Applied Research භාවිතා කරනු ලබයි. දැන්වීම්කරණ ක්ෂේත්‍රය (Advertising Field) තුළ  Marketing Research යන්න වැදගත් වේ එහිදී එම පර්යේෂණයන් ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රමවේදය ඔස්සේ ද ගුණාත්මක ක්‍රමවේදය ඔස්සේ ද සිදු කළ හැකිය. 

ප්‍රමාණාත්මක ක්‍රමවේදය තුළ පර්යේෂණයන් සිදු කිරීමෙහි දී ප්‍රශ්ණාවලියක් හරහා සිදුකල හැකිය. (සංඛ්‍යා සමග ගනුදෙනු කළ හැකිය) ගුණාත්මක ක්‍රමවේද ඔස්සේ පර්යේෂණයන් සිදු කරන විට නිරීක්ෂණ සම්මුඛ සාකච්ඡා ශේත්‍ර අධ්‍යන ගවේෂණාත්මක අධ්‍යයන වැනි ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කළ හැකිය. (මේ තුළ වචන සමඟ ගනුදෙනු කරයි) 

දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් තුළ පර්යේෂණ පර්යේෂණයන් යන අත්‍යාවශ්‍ය කාරණයක් වේ. දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් තුළ පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් භාවිතා කිරීම මගින් වෙළෙඳ දැන්වීම් සඳහා වැය කරනු ලබන මුදල ඉතාමත් ඵලදායී ආකාරයට හැසිරවීමට හැකි ය. (The Optimum unitilization of advertising budget) 

එමෙන්ම අදාළ දැන්වීම් කරන ක්‍රියාවලිය තුළදී එම දැන්වීම්කරණය සිදු කිරීමට සුදුසුම මාධ්‍ය කුමක්ද යන්න පිළිබඳ ව තෝරා ගැනීම බෙහෙවින් වැදගත් වේ ඒ සඳහා පර්යේෂණ අත්‍යවශ්‍ය වේ. (The choice of media in implementing an advertising campaign) එනම් නිදසුන් ලෙස අදාළ දැන්වීම් කරණය සිදු කිරීම සඳහා වඩාත් සුදුසු වන්නේ මුද්‍රිත (Print media)  මාධ්‍ය ද ද සමාජ මාධ්‍ය (Social media)  ද යන්න තීරණය කිරීමේ හැකියාව ලැබේ. 

විශේෂයෙන්ම ඉලක්ක ප්‍රජාව (Target Audience) ඉදිරිපත් කරන ලද දැන්වීම එම ප්‍රජාවට කෙසේ බලපාන්නේද බලපාන්නේ ද නැද්ද යන්න පිළිබඳව තීරණය කිරීම උදෙසා පර්යේෂණ ක්‍රියාදාමය බෙහෙවින් දැන්වීම්කරණ දැන්වීම් කරන ආයතනයකට වැදගත් වේ. (The Effects of advertising on the target audience) එපමණක් නොව දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් වියදම් කරනු ලබන මුදල පලදායී ලෙස වියදම් කිරීම සඳහා පර්යේෂණ ක්‍රියාදාමය බෙහෙවින් වැදගත් වේ. (To bring cost effectiveness in advertising) මෙම දැන්වීම්කරණ ආයතන තුළ පර්යේෂණ සිදුකිරීමෙහිදී  පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් විවිධාකාර වේ. එහිදී මෙම පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් පිළිබඳව විමසා බැලීම වැදගත් වේ. ප්‍රධාන වශයෙන් පර්යේෂණ ක්‍රමවේද හතරක් ඇත. 

1). Product Appeal research 

2). Advertising message (Copy tasting) research 

4). Advertising media selection research 

5). Advertising effectiveness research 

Product Appeal research යන නිෂ්පාදනය පිළිබඳව පාරිභෝගිකයෙකුට තිබෙන අදහස (Idea) වේ. උදාහරණයක් ලෙස කම්ෆර්ට්  නිෂ්පාදන ගතහොත් පාරිභෝගිකයෙකුට සිතිය හැක්කේ තමාගේ ඇඳුම්-පැළඳුම් රැකදීමට එය සුදුසු බවයි. තව ද කිසියම් දන්තාලේපයක් ගත්කල තවත් කෙනෙකුට සිතිය හැක්කේ එමගින් තම දත් පෙල  සුපිරි සිදු වෙන බවයි. තවද තවත් පාරිභෝගිකයෙකුට සිටිය හැක්කේ එහි හොඳ සුවඳක් ඇති බවයි. එනම් පාරිභෝගිකයා (Customer) හට අදාළ නිෂ්පාදනය සම්බන්ධයෙන්  තිබෙන Appeal වැදගත් වේ. 

Advertising message (Copy testing) Research යන්න ද වැදගත් වේ. එනම් අදාළ දැන්වීම් තුලින් පැවසීමට උත්සාහ කරන ලද්දේ කුමක්ද යන්න  (copy) එහිදී වැදගත් වනු ඇත.  මෙහි අදියර කීපයකි. 

1). Copy Testing 

2). Before test or pre testing 

3). Portfolio test 

4). Consumer jury tests 

5). Rating scales

6). Simulated sales test 

7). Psychological test 

දැන්වීම් සමාජයට මුදා හැරීමට ප්‍රථම එම අදහස පිළිබඳව (Concept) අනෙකා දරන අදහස මෙහිදී වැදගත් වේ. එහි දී ඉහතින් සඳහන් කරන ලද පළවන හා දෙවන කාරණාවන් මූලික වනු ඇත. ඉන් පසුව නිෂ්පාදනය දැනට කුමක්ද ඉටුකර ඇත්තේ සහ අනාගතය තුළ තුල සිදුකරන දෙය Portfolio Test හරහා සිදුකරනු ලබයි. මෙම එක් එක් අදියරයන් තුළ පර්යේෂණ සිදු කරනු ලබයි. 

Concumer jury test වැදගත් වේ එමඟින් පාරිභෝගිකයාගේ කැමැත්ත විමසීමට භාජනය කරනු ලබන අතර නිදසුන් ලෙස ඔබ මේ රසයට කැමති ද යන්න ආදී ලෙස විමසීමක් සිදු කරයි. ඒ හරහා ද පර්යේෂණයක් සිදු කළ හැක. තවද Rating scales හරහා ඔබ මෙතනදි මෙම නිෂ්පාදනය සඳහා ලබා දෙනු ලබන අගය (Ratings)  කොපමණද යන්න විමසා බැලීම පර්යේෂණය හරහා සිදු කෙරේ. 

උදාහරණ ලෙස Apps store හරහා කිසියම් යෙදුමක් භාගත (Download) කිරීම සිදු කළ විට එමගින් අප වෙත එන තරු සලකුණු කිහිපයක් හරහා එම යෙදුම සම්බන්ධයෙන් අපගේ අගයන් (Ratings)  ලබා දිය හැක. එය  1 , 2 , 3 , 4 යන අගයන් වලින් හෝ තරු සලකුණු මගින් ඇතුලත් කළ හැක. 

Simulated scale test හරහා වැඩි වශයෙන් උත්තේජනය වන්නේ වැඩි වශයෙන් මිලදී ගෙන ඇත්තේ මොනවාද යන්න තීරණය කරයි. ඕනෑම පුද්ගලයකු ඕනෑම ක්‍රියාවලියක් සිදු කිරීමෙහි දී මනෝවිද්‍යාත්මක පදනම වැදගත් වේ. හරහා psychological tests මූලික වේ. Consumer තුළ තිබෙන අදහස මෙහිදී විමසා බලයි. ඒ අනුව Advertising message (copy testing) research තුළ අංග ගණනාවක් යටතේ පර්යේෂණයන් සිදු කරනු ලබයි. 

තවදුරටත් Advertising selection  research හරහා අදාළ වෙළද දැන්වීම පළ කිරීමට යොදා ගන්නා මාධ්‍ය සඳහා පර්යේෂණ සිදු කළ හැකිය. Advertising effectiveness research හරහා නිෂ්පාදනය වෙළඳපොල තුළ වෙළෙඳපොළ තුළ තිබියදී ම පර්යේෂණ සිදුකළ බැලිය හැක. 

තවදුරටත් දැන්වීම්කරණ ආයතනයක් තුළ පර්යේෂණ සිදු කිරීමෙහි දී අරමුණු හා අවස්ථා  (Aims and opportunities) මත පර්යේෂණ සිදු කළ හැකිය. 

1).  Historical research 

2). Experimental research 

3). Descriptive research 

4). Critical research 

5.) Analytical research 

ඓතිහාසික දත්ත මත පර්යේෂණ කිරීම වැදගත් වේ. එය historical research තුළ සිදු කරනු ලබයි. ඒ අනුව ඒ හරහා ඓතිහාසික දත්ත මත පර්යේෂණ සිදු කිරීම සිදුවේ.  අතීතයේදී සිදු වන ලද කාරණාවන් පර්යේෂණ සඳහා බෙහෙවින් වැදගත් වනු ඇත. 

Experimental research ද වැදගත් වනු ඇත ඕනෑම භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් (Product or service) වෙළඳපොළට නිකුත් කිරීමේ දී අත්හදාබැලීම් පර්යේෂණ සිදු කරනු ලබයි. නිදසුන් ලෙස කොකාකෝලා වෙළදපලට හදුන්වා දීමෙන් පසුව කොකාකෝලා සමාගම විසින් Kickcola යනුවෙන් නිෂ්පාදනයක් වෙළඳපොලට හඳුන්වා දුන් අතර ඒ හරහා අත්හදා බැලීමේ පර්යේෂණ සිදු කරන ලදී. 

තවද මන්චි ආයතනය විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබූ Curry Puff හඳුන්වා දුන් කාලවකවානුව තුළ විවිධාකාරයේ අත්හදාබැලීමේ පර්යේෂණ සිදුකරන ලද අතර එය අසාර්ථක වීම හේතු කොට ගනිමින් එම නිෂ්පාදනය අලෙවි නොකිරීම සිදුවිය. 

යම් නිෂ්පාදනයක් වෙළඳපොලට නිකුත් කිරීම එහිදී එම නිෂ්පාදනය තිබෙන අඩුපාඩු (Issues) මොනවාද  සම්බන්ධතා (relationships) කුමන ආකාරයකට පවත්වාගෙන යන්නේ ද පිළිබඳව පිලිබඳව විචාරාත්මක පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය තුළ වැදගත් වේ. නිදසුන් ලෙස Ancor නිෂ්පාදන විවිධ මාදිලින්  හරහා පාරිභෝගිකයාට මිලදී ගැනීමට අවස්ථා උදා වී ඇත. (Ancor 1+ , Ancor shape up) එහිදී ඉලක්ක පාරිභෝගිකයා සමඟ ගනුදෙනු කරන ලබන ආකාරය වැදගත් වේ. 

විවරණාත්මක පර්යේෂණය හෙවත් Critical research භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් පාරිභෝගිකයා සතු කිරීම මෙහි දී වැදගත් වේ. එනම් භාණ්ඩයේ මිල සහ භාණ්ඩ මිලදී ගන්නා ප්‍රමාණය අතර විවරණාත්මකව විශ්ලේෂණය කරයි. මේ සඳහා Components දෙකක් පමණක් භාවිතා කිරීම සිදුවේ. 

අරමුණු හා අවස්ථා මත පර්යේෂණයක් සිදු කිරීමෙහි දී විග්‍රාහත්මක පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය වැදගත් වෙයි. (Analytical research) මේ තුළ descriptive research මෙන් සංඛ්‍යා දත්ත මත පර්යේෂණ සිදු කරනු ලබයි. වැඩි වශයෙන් විකිණි ඇත්තේ කුමන කාල වකවානුවක් තුළ ද කුමන පාර්ශ්වයන් ද වැඩි වශයෙන් මිලදී ගෙන ඇත්තේ යන්න මෙහිදී පර්යේෂණයට භාජනය කරනු ලබයි. 

ඒ සඳහා හේතු වූ කාරණා මොනවාද යන්න පිළිබඳ විග්‍රාහත්මක පර්යේෂණයේ දී පර්යේෂණයට භාජනය කළ හැක. 

තවදුරටත් මෙම පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් පිළිබඳව පිළිබඳව විමසා බැලීමේදී ත්‍රිවිධාකාරයේ පර්යේෂණක් හඳුනාගත හැකිය. 

1). Pre Research 

2). Continues Research 

3). Post research 

පූර්ව පර්යේෂණ එනම් pre research භාණ්ඩය වෙළඳපලට වෙළෙඳ පොළට නිකුත් කිරීමට ප්‍රථම සිදු කළ හැකි පර්යේෂණ ක්‍රම වේදයකි. එහිදී අත්හදා අත්හදාබැලීමේ පර්යේෂණ සිදු කළ හැකිය. ප්‍රචාරණය වන අතරතුර පර්යේෂණ සිදු කළ සිදුකළ හැකි අතර එය Continues research ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. එනම් මෙම රසයට මෙම සුවඳට පාරිභෝගිකයා කැමති ද යන්න හඳුනාගැනීම සඳහා  පර්යේෂණ ක්‍රමවේද යොදා ගත හැක.

Post research හරහා කරන ලබන්නේ යොදාගත් යොදාගත් සංකල්පය වෙතත් මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය කෙලෙසද ග්‍රාහකයා තෘප්තිමත් භාවයට පත් වනවාද නැද්ද යන්න පිළිබඳව පර්යේෂණ මගින් විමසා බැලීමයි.  

තවදුරටත් observations  සහ participation හරහා පර්යේෂණයන් සිදු කළ හැකිය. observation හරහා නිරීක්ෂණ ආකෘතිය මගින් ප්‍රශ්නාවලීයක් දියත් කළ හැකි අතර අර්ධ ආකෘතිය මගින් විවෘත ප්‍රශ්න (open questions) , (open ended questions) හරහා පර්යේෂණයක් සිදු කළ හැකිය. නිදසුන් ලෙස වෙළඳ දැන්වීමක් පෙන්වා ප්‍රශ්න ඇසිය හැකිය. සහභාගිත්වය එනම් participation හරහා පූර්ණව සහභාගිවිය හැකිය. නැතිනම් සහභාගි නොවිය හැකිය. නැතිනම් සහභාගිත්ව නිරීක්ෂණ ක්‍රමවේදය ඔස්සේ පුද්ගලයා ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරය (Movements / reactions) හරහා පර්යේෂණයන් සිදු කිරීම කළ හැකිය. දැන්වීම් කරන ආයතනයකට පර්යේෂණ අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඒ සඳහා මනා ලෙස සුදුසු පර්යේෂණ ක්‍රමවේදය යොදාගත  යුතුය. එහිදී ඉහත සඳහන් ආකාරයට පර්යේෂණ ක්‍රමවේදයන් හඳුනාගත හැක. 

ඩබ්.ඒ කසුනි නිමල්කා විජේසිංහ 

ජනමාධ්‍ය අධ්‍යනාංශය 

කොළඹ විශ්ව විද්‍යාලය 

ශ්‍රී පාලි මණ්ඩපය 

භාෂාවේ කාර්යයභාරය

භාෂාවේ කාර්යයභාරය

භාෂාව යනු මානවයා විසින් ඔවුන් අතර අදහස් හුවමාරු කර ගන්නා වූ ප්‍රධානතම මාර්ගය වේ. වාග් විද්‍යාවේදී භාෂාව ලෙස අදහස් කරන්නේ “ශබ්ධ උච්ඡාරණය හා ශ්‍රවණය මගින් මිනිසුන් අතර අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් අදහස් හා හැඟීම් හුවමාරු කර ගන්නා මාර්ගය” ලෙසයි. එඩ්වඩ් සැපීර්ගේ අදහසට අනුව “භාෂාව යනු පැහැදිලි ලෙසම මානවීය වූ සහජයෙන් ලැබිය නොහැකි, ප්‍රයක්නයෙන් නිපදවනු ලබන සංකේත යොදා ගනිමින් අදහස් ආවේග හා ආශාවන් සන්නිවේදනය කරන ක්‍රමයකි”. මෙමගින් ප්‍රකාශ වන්නේ අදහස්, ආවේග, හා ආශාවන් සන්නිවේදනය කළ හැකි අතර ඒවා ප්‍රයත්නයෙන් බිහිවන බවයි. මේ තුළ භාෂාවේ කාර්යයභාරය හා ස්වභාවය පිළිබඳ සඳහන් වේ.

බාසාව බිහිවන්නේ යම් සමාජ කාර්යයභාරයක් ඉටුකර ගැනීඹ සඳහාය. ඒ අනුව බාසාව සතු සමාජ කාර්යයභාරය ඉතා පුළුල්ව සාකච්ඡාවට බඳුන් වේ. ඒ හැම කාර්යයක් මගින්ම පුද්ගල යහපැවැත්ම හා සමාජ කාර්යභාරය සලකා බලයි. භාෂාව මගින් වඩා සංකීර්ණ වූද, දීර්ඝ වූද පණිවුඩ අනන්‍යයන් වෙත පැමිණවිය හැකිය. මෙවැනි හැකියාවක් මනුෂ්‍ය භාෂාව සතුවීම නිසා එකිනෙකා අතර අදහස් හුවමාරුවෙන් සමාජ සහයෝගීතාව ජනිත කර ගානීමට මිනිසාට හැකිවිය. මේ අනුව සාමූහික ප්‍රයත්න සැලසුම් කිරීමටත්, එමඟින් එක් පුද්ගලයෙකු තනිව කරන ප්‍රයත්න මෙන් නොව බොහෝ දෙනෙකුගේ සහයෝගීතාවයෙන් කෙරෙන ප්‍රයත්න මගින් වඩා සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලබා ගැනීමට ද ඉඩ සැලසුණි.මෙබඳු ශ්‍රම සංසජ්ජයක දී ශාරීරික ශක්තිය එකතු කිරීම පමණක් නොව බුද්ධි ශක්තිය එකතු කිරීමක් ද සිදුවේ. එහෙයින් භාෂාව උපයෝගී කරගෙන ශිෂ්ටාචාරයේ ප්‍රගතිය සඳහා සාමූහිකව ක්‍රියා කිරීමට ද මානව සමාජයට හැකිවිය.

සාමූහික කටයුතුවලදී එකිනෙකා අතර ආරවුල් හෝ ගැටුම් ඇති නොවන ආකාරයට කටයුතු සංවිධානය කිරීමට ද භාෂාව ප්‍රයෝජනවත් වේ. සමූහයාගේ පරමාර්ථය ඉෂ්ඨ කෙරෙන අතර පුද්ගලයාගේ සන්තුෂ්ටියට ද බැධා නොවන අයුරිනි කටයුතු සැලසුම් කළ හැක්කේ සංකීර්ණ අදහස් හුවමාරුවක් මගිනි. මේ කාර්යය සඳහා ද භාෂාව මහෝපකාරී වේ.

සංකිර්ණ අදහස් හා දීර්ඝ අර්ථාවලීන් ගැබ් කර ගැනීමට භාෂාවට හැකිවූ හෙයින් මානව ශිෂ්ටාචාරයේ ඉදිරි ගමනට ද එය ආධාරකයක් විය. යම් යම් කරුණු පිළිබඳව දිගින් දිගට සිතීමටත්, වඩා සංකීර්ණ අන්දමින් ඒවා සලකා බැලීමටක් භාෂාව මිනිසාට උපකාරී විය. ඒ අනුව ප්‍රාකෘතික තත්ත්වයේ සිට සංවර්ධිත ශිෂ්ටාචාරයක් කරා පිය නැගීමට භාෂාව උපකාරී වූ බව පෙනේ.

දැනුම් සම්භාරය තැන්පත් කිරීමට ආධාරක වූ හෙයින් ද භාෂාව මානව ශිෂ්ටාචාරයේ ඉදිරි ගමනට රුකුලක් විය. එක් පරම්පරාවක් විසින් සිය අත්හදාබැලීම්වලින් සොයා ගත් දේ අනෙක් පරම්පරාවට ප්‍රදානය කිරීම සඳහා භාෂාව උපයෝගී කර ගත්තේය. පළමුවෙන් මෙම පාරම්පරික ඥාන ප්‍රදානය සිදු වූයේ මුඛ මාධ්‍යෙයනි. මුඛ පරමිපරාව යනුවෙන් පැවසෙනුයේ එසේ පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට පැවත එන දැනුමයි. මුලදී එම පාරම්පරික දැනුම කටපාඩමින් දිගින් දිගට පවත්වාගෙන එන ලදී.

අපටද උරුමකම් ඇති භාරතීය සම්ප්‍රධායෙහි දී කජපාඩම් කරගත හැකි සූත්‍ර විලාසයෙන් විවිධාකාර ඥාන වස්තූන් දිගින් දිගට පවත්වාගෙන යන ලදී. බෞද්ධ දාර්ශනික චින්තනය මුල් අවුරුදු පන්සියයක් පමණ කාලය මුළුල්ලේ පවත්වාගෙන එන ලද්දේ එබඳු සූත්‍ර මගිනි. එම බෞද්ධ සූත්‍රයන්හි සැලැස්ම නිරන්තර පුනරුච්ඡාරණ සහිතව සැලසුම් වී ඇත්තේ කටපාඩමින් පවත්වා ගැනීමට පහසු ආකාරයෙන් යැයි කිවහැකිය. පසුව මිනිසා ලේඛන ශිල්පය නිපදවා ගත් විට ඥාන සම්භාරය තැන්පත් කිරීමේ කාර්යය වඩා කාර්යක්ෂම මෙන්ම අති විශාල පරිමාණයකින් කිරීමට ද හැකිවුණි.  කටපාඩමින් පවත්වා ගත හැකි දැනුම මෙන් නොව නොවරදින නිශ්චිත ලෙසකට දැනුම ඉදිරිපත් කතිරීමට ලේඛන ශිල්පයට හැකිවිය. එසේම කටපාඩමින් පවත්වා ගත හැකි දේට වඩා සිය, දහස්  ගණනින් විශාල වූ දැනුම් සම්භාරයක් ලේඛන මාධ්‍යෙයන් පවත්වා ගෙන ඒමට හැකිවිය. පුස්තකාලයක තැන්පත් වී ඇති පොත් සම්භාරයෙන් ඒ කෙතරම් විශාල ප්‍රමාණයක දැනුමක් ද යන්න නිශ්චිත කළ හැකිය.

මේ අයුරින් භාෂා මාධ්‍ය විසින් දැන්මු සම්භාරයබ එකතු කිරීමට ඉඩසලසා දීම මානව ශිෂ්ටාචාරයේ ඉදිරි ගමනට හේතු විය. මුල් පරම්පරාවක දැනුම උපයෝගී කර ගන්නා දෙවන පරම්පරාවට මුල් පරම්පරාවේ උදවිය කළ අත්හදා බැලීම් හෝ ගවේෂණ නැවත නොකොට ඔවුන් සොයා දැනගත් කරුණු පාදක කොටගෙන ඊළඟ පියවර තැබීමට හැකිවේ. මෙසේ එක් එක් පරම්පරාව විසින් තමාට පෙර සිටි අය පැමිණි ඥාන මට්ටමේ සිට ඉන් ඉදිරියට යාමෙන් නිරන්තර ඥාන සංවර්ධන ප්‍රෙව්ශයක් පවත්වාගෙන යාමට මනුශ්‍ය වර්ගයාට හැකි වූයේ භාෂාව උපයෝගී කරගෙනය.

භාෂාවේ තවත් කාර්යයක් ලෙස සැලකෙන මානව සංස්කෘති ප්‍රවාහය මගින් මානව ශිෂ්ටාචාරයේ ප්‍රගතිය සදහා එහි ආරම්භයේ සිට අද දක්වා ඉටුවී ඇති සේවය හා වැදගත්කම අද්විතීය වූවකි. භාෂාව නිර්වචනයේ දී සංස්කෘතික කොටස්කරුවන් වශයෙන් යන්නෙන් අවධාරණය කෙරෙන්නේ සෙසු භාෂා කාර්යයන් වුවද ඊට සම්බන්ධ වන හෙයිනි. පුද්ගලයෙකු සමාජයට අනුගත වීමේදී ක්‍රියාමාර්ග දෙකක් අනුගමනය කරයි. එනම්,

01.  උත්පත්තියෙන් උරුම කර ගන්නා ජීවාණු මගින් වැඩීම, හැසිරීඹ පාලනය කරනු ලැබීම.

02.  ඒ ඒ සංස්කෘතිය විසින් ප්‍රදානය කරනු ලබන ඥාන සම්භාරය.

මෙහිදී දෙවන කරුණ සඵල කර ගැනීම ඉගෙනුම්, ඉගැන්වීම් ක්‍රියාවලිය මගින් සිදුවේ. ඒ සඳහා ප්‍රධාන මාධ්‍යය වන්නේ භාෂාවයි. මේ හේතුවෙන් මානව විද්‍යාඥයෝ භාෂාව සංස්කෘථියේ වාහකයයි යනුවෙන් හඳුන්වති. ඉදිරි පරපුරට සංස්කෘතික දායාද පවරාදීමේ කාර්යය සිදුකරසු ලබන්නේ භාෂාව මගිනි.මේ අනුව සමාජය බිද නොවැටෙන පරිදි යහතින් පවත්වාගෙන යාම සදහා භාෂාව බොහෝ සෙයින් උපකාරී වේ. බ්ලොග් සහ ටෙග්‍රර් විසින් භාෂාව පිළිබද දක්වන අදහස වන්නේ සමාජය බිඳ නොවැටෙන පරිදි යහතින් පවත්වාගෙන යාමේ කාර්යය භාෂාවේ නම්වන බවයි.

ශ්‍රී ලාංකේය ලාංකීය සමාජ සන්දර්භය තුළ නව මාධ්‍යයන්ගේ බිහිවීම සහ විකාශනය

ශ්‍රී ලාංකේය ලාංකීය සමාජ සන්දර්භය තුළ නව මාධ්‍යයන්ගේ බිහිවීම සහ විකාශනය 

ශ්‍රී ලංකාවේ සමාජ සන්දර්භය තුළ නව මාධ්‍යයන්ගේ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳව විමසීමේ දී ගෝලියකරණ තාක්ෂණය වර්ධනය වේගයත් සමඟ ම රටවල් දැඩි ලෙස කාර්මීකරණය වීමේ සන්නිවේදනයේ පෘථුල  ඵලදායිතාවය හේතු කර ගනිමින් රටවල් පුරා නව මාධ්‍ය සීඝ්‍රයෙන් ව්‍යාප්ත වීම සිදු විය. මෙරට නව මාධ්‍ය වර්ධනය වීමට ප්‍රථම පැවතියේ  සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය සහ නූතන මාධ්‍යයි. සාම්ප්‍රදායක මාධ්‍යය යන්න  හැඳින්වීමේදී අතීත ජනයා සිය සන්නිවේදන කටයුතු උදෙසා යොදා ගන්නා ලද සන්නිවේදන උපක්‍රම හැඳින්විය හැක. නිදසුන් ලෙස නිවසක බෝවන රෝගියෙක් සිටින විට කොහොඹ අත්තක් නිවස ඉදිරිපිට එල්ලීම වැනි දෑ හැඳින්විය හැකිය. ඉන්පසුව ජනගහනය වැඩිවීමත් සමඟම මිනිසාගේ සංනිවේදන අවශ්‍යතා පෘථුල ලෙස වර්ධනය වීම සිදු වූ අතර එම අවශ්‍යතාවන් හරහා යටත් විජිත  ප්‍රතිපත්තීන්  විවෘත ආර්ථිකය වැනි සංසිද්ධීන් හරහා මෙරටට නූතන මාධ්‍යන්ගේ ආගමනය සිදුවිය.  නූතන මාධ්‍ය වශයෙන් ක්‍රියාකාරීත්වය අනුව ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදා දැක්විය දැක්විය හැක. එනම් මුද්‍රිත මාධ්‍ය හා විද්‍යුත් මාධ්‍ය ලෙසයි. එහිදී මුද්‍රිත මාධ්‍ය ලෙස පුවත්පත (News paper) විද්‍යුත් මාධ්‍ය ලෙස රූපවාහිනිය (Television) හා ගුවන්විදුලිය (Radio)  වැදගත් වේ. 

මෙම සෙසු මාධ්‍ය මාධ්‍යයන් අභිබවා අද්‍යතනය වන විට ශ්‍රී ලාංකීය සමාජ සන්දර්භය තුළ සන්නිවේදන සම්බන්ධතා ඉතාමත් සීඝ්‍රයෙන් පැතිර යාමටත් ලෝකය හා සම්බන්ධ වීමට මෙරට ජනයාට අවස්ථාවක් ලැබීමට හේතුවූයේ නව මාධ්‍යයන්ගේ  ආගමනයත් සමගය.  මෙහි දී මෙරට ජනයා හට ගෝලීයකරණ වපසරිය තුළ ජාල ගත සම්බන්ධතා ගොඩනගා ගැනීමට අවස්ථාවක් සැලසෙන ලදී 

එහිදී නව මාධ්‍ය යනු තොරතුරු හුවමාරු කර ගනු  ලබන හෝ විනෝදාස්වාදය සපයන නවීන ක්‍රමවේදයක් ලෙස හැඳින්විය හැකි අතරම නිදසුන් ලෙස  අන්තර්ජාලය හා ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථන (Smart Phone)  හරහා නව මාධ්‍ය  තාක්ෂණය අත්පත් කරගත හැකි වේ. එනම් තවදුරටත් නව මාධ්‍ය යනු අන්තර් ජාලය වැනි ඉලෙක්ට්‍රොනික අන්තර් ක්‍රියාකාරී මාධ්‍යයක් වෙයි. 

(⁣1 කොටස)  

WA කසුනි නිමල්කා විජේසිංහ 

ග්‍රාහකයා අතනැහැර අනුග්‍රාහකයා තෘප්තිමත් කිරීම වානිජ සේවා ගුවන්විදුලි සංකල්පයේ මුඛ්‍ය අරමුණ වී ඇත.

ග්‍රාහකයා අතනැහැර අනුග්‍රාහකයා තෘප්තිමත් කිරීම වානිජ සේවා ගුවන්විදුලි සංකල්පයේ මුඛ්‍ය අරමුණ වී ඇත.  

ජනමාධ්‍යවේදයේ ප්‍රජා සමාජය එක් සමාජ ආයතනයක් වශයෙන් ක්‍රියාත්මක වේ. එනම් ජනමාධ්‍ය රටක සිව්වන ආණ්ඩුව ලෙස ආමන්ත්‍රණය කරන්නේ එහෙයිනි. මෙලොවට ගුවන් විදුලිය ආගමනයත් සමගම යටත් යටත්විජිතකරණය අතුරු ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ද ලෝ පුරා ගුවන් විදුලිය විශාල වශයෙන් ව්‍යාප්ත වූයේ ලෝක යුද සමය හේතු කොට ගනිමිනි. සමාජය තුළ ව්‍යුහයන්ට තීරණාත්මක බලපෑමක් සිදු කිරීමටත් හැකියාවක් ඇති ප්‍රබල මාධ්‍යයක් ලෙස ගුවන්විදුලි අර්ථකථනය කර දැක්විය හැක. ජනමාධ්‍ය ක්‍රියාකාරිත්වය තුළ හඬ මූලික කොටගත් මෙලමක් ලෙස ගුවන් විදුලිය හැඳින්විය හැකිය. මෙහිදී එක් ස්ථානයක සිට තවත් ස්ථානයකට සන්දේශය රැගෙන යාමේ ක්‍රියාවලිය එනම් සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේ ක්‍රියාවලිය මෙම මාධ්‍යය තුළ රැහැන් රහිතව සිදුවේ. 

ශ්‍රව්‍ය මාධ්‍යයක් වන ගුවන්විදුලිය ප්‍රථමයෙන් ලොව පුරා ව්‍යාප්ත වූයේ, මහජන සේවා මාධ්‍ය (Public Service Broadcasting) පදනම් කොට ගනිමිනි. එසේ බිහි වූ ප්‍රබල ගුවන්විදුලි සේවාවක් වන BBC (British Broadcasting Coporation) ගුවන් විදුලි නාලිකාව නිදසුන් ලෙස දැක්විය හැක. මේ ගුවන් විදුලි සේවාව පවත්වාගෙන යෑම සිදු කරන ලද්දේ බලපත්‍ර ක්‍රමයක් හරහා ය. එය පසුකාලීනව ගෝලීයකරණය සමාජ අවශ්‍යතා නිර්මාණය වීමත් ගුවන්විදුලි සේවා පවත්වා ගෙන යාම අර්බුදය පැනනැගීම හේතු කොට ගනිමින් මෙම සංකල්පය වෙතින් ගුවන්විදුලි මාධ්‍ය දුරස්ථව පවතී. 

ලෝක ගුවන්විදුලි අධ්‍යයනය කිරීම කිරීමේ දී බ්‍රිතාන්‍ය හා ඇමෙරිකානු ගුවන් විදුලිය හඳුනාගත හැකිය. එහිදී ඇමරිකාව තුළ වාණිජ සේවා ගුවන්විදුලිය ආරම්භ වන අතර බ්‍රිතාන්‍යයේ  මහජන සේවා ගුවන්විදුලිය ආරම්භ විය. (මෙම සංකල්පය ශ්‍රී ලංකාව තුළ ද මහජන සේවා ගුවන්විදුලිය ආරම්භ වීමට හේතු විය.) 

විශේෂයෙන්ම යුනෙස්කෝ සංවිධානය  (United Nations Educational Scientific And Cultural Organization) ලෝකයේ තිබෙන ගුවන්විදුලි සේවා වර්ගීකරණය කරන ලදී. 

පෞද්ගලික හිමිකාරත්වය සහිත වාණිජ ගුවන්විදුලි සේවා (Commercial Broadcasting Channels With Private Ownership) 

රාජ්‍ය හිමිකාරිත්වය සහිත ගුවන් විදුලි 

(State owned radio) 

ජාතික මහජන සේවා ගුවන්විදුලිය 

(National Public Service Radio)

විකල්ප ගුවන්විදුලි 

(Alternative Radio)

වානිජ ගුවන්විදුලි සේවාවන් හි මූලික පදනම වන්නේ දැන්වීම්ය. ඒ හරහා අනුග්‍රහකයා තෘප්තිමත් කිරීමට කටයුතු කරයි. නමුත් ග්‍රාහකයා අතනොහැර කටයුතු කිරීමට වානිජ ගුවන්විදුලි සේවා පෙළඹේ. 

5.1

1920 නොවැම්බර් වෙස්ටිංහවුස් හි ගුවන්විදුලි මධ්‍යස්ථානය KDKA ජනාධිපතිවරණ ප්‍රතිඵල විකාශය කරමින් එක්සත් ජනපදයේ පළමු වාණිජ ගුවන් විදුලිය බවට පත්විය. 

මෙරට වාණිජ ගුවන් ද සේවාවන් හි ආරම්භක පදනම සනිටුහන් වීම පිළිබඳව විමසීමේ දී 1951 වෙළෙඳ සේවය ආරම්භ වන තෙක් ම මෙරට වාණිජ සේවා ගුවන් විදුලියක් නොතිබුණි. විශේෂයෙන්ම ගුවන්විදුලිය දේශපාලනය කරණය වන්නේ 1967 ගුවන්විදුලි සංස්ථා පනත හරහා ය. 

ජේ ආර් ජයවර්ධන මහතා මෙරට විවෘත ආර්ථික ක්‍රමවේදය හඳුන්වාදීම හරහා  හදුන්වා දීම හරහා මෙරට වාණිජ  සේවා ගුවන්විදුලි සේවා නිර්මාණය වීමට පදනම නිර්මාණය විය. ඒ හරහා ඇති වූ ආර්ථික පදනම හේතුකොට ගනිමින් ග්‍රාහකයා අතනැහැර අනුග්‍රාහකයා තෘප්තිමත් කිරීම උදෙසා වාණිජ ගුවන් ද සේවා කටයුතු කරන ලදී. 

එස් එම් අනුනවය (Fm 99)  ලංකාවේ ප්‍රථම පෞද්ගලික ගුවන් විදුලියයි.  විශේෂයෙන් ඉසිර ගුවන් විදුලිය  ද පෞද්ගලික නාලිකාවක් වූ අතර එය ටෙලිෂාන්  ආයතන විසින් ආරම්භ කරනු ලැබූවකි. 1992  දෙසැම්බර් 10 වනදා මහරාජා සංවිධානය yes එෆ් එම් ආරම්භ කරන ලද්දේ ඉංග්‍රීසි අසන්නන් වෙනුවෙනි. එහි සිංහල විකාශය සිරස නමින් ආරම්භ කරනුයේ 1993 අප්‍රේල් 13 වන දා ය. එය අත්හදා බැලීමේ නාලිකාවක් ලෙස ඔවුන් විසින් හඳුන්වා දෙන ලදී. මේ ආකාරයට මේ රට වාණිජ ගුවන්විදුලි සේවා ආරම්භ වීම සඳහා පදනම නිර්මාණය විය. 

ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාව ද මුල් කාලීනව මහජන සේවා මාධ්‍යයක් බවට පරිවර්තනය වූවද  අද්‍යතනය වන විට එහි එම සංකල්පය ක්‍රියාත්මක කරවීම බැහැර වී ඇත. එම  ගුවන්විදුලියට ප්‍රධාන අභියෝගයක් එල්ල කරන ලදී වාණිජ ගුවන්විදුලි සේවාවන් ගේ ආගමනයයි. ඒ හරහා ග්‍රාහකයා රඳවා තබා ගැනීමට මුල් කාලීනව ක්‍රියා කිරීම අඩු වුවද  පසුකාලීන ව වාණිජ මාධ්‍යන්ගේ ආගමනයත් සමගම ඒ ඒ මාධ්‍ය අතර පවතින තරගකාරීත්වය හේතු කොට ගනිමින් වාණිජ අරමුණු මුදුන්පත් කරගනිමින් ද ග්‍රාහකයා ද අත නොහැර කටයුතු කිරීමට වානිජ ගුවන්විදුලි සේවා කටයුතු කරනු ලබයි.  

ප්‍රධාන වශයෙන්ම ආර්ථික ගෝලීයකරණ පසුබිම තුළ තාක්ෂණික උපකරණ යන්හි පැවැත්ම උදෙසා වාණිජ ගුවන්විදුලි මාධ්‍ය බොහොමයක් මුදල් මත යැපේ. එම අපේක්ෂාවන් ප්‍රබල වශයෙන් ළඟා කරගනු ලබන්නේ අනුග්‍රාහකයාගේ දායකත්වය යටතේ ය. 

අද්‍යතනය වන විට වාණිජ සේවා ගුවන්විදුලි ආයතනයක් ගත්කල  ශ්‍රම දායකත්වය එනම් එම ගුවන් විදුලිය ආයතනය තුළ රැකියාවල නිරතවන පිරිස් ඉතා ඉහළ අගයක් ගනු ලබයි. එවැනි කාරණා පදනම් කරගනිමින් අද්‍යතනය ග්‍රාහකයා ද මනාව හසුරුවා ගනිමින්  ආර්ථිකයෙන් නවමු ක්‍රියාකාරිත්වය හේතු කොට ගනිමින් සේවකයන් තෘප්තිමත් කිරීම උදෙසා අනුග්‍රහයෙන් හට වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට වාණිජ සේවා මාධ්‍ය කටයුතු කරයි. 

ජර්ගන් හරබර් මාස් ඉදිරිපත් කරන ලද Pubic Sphere හෙවත් මහජන අවකාශය මෙම ක්‍රියාකාරීත්වය හමුවේ අභියෝගයකට ලක් වී ඇත. 

වාණිජ ගුවන්විදුලි මාධ්‍ය අද්‍යතනයේ ප්‍රධාන වශයෙන් යැපෙන්නේ අනුග්‍රාහකයා මතය ඔවුන් තෘප්තිමත් කිරීම උදෙසා ගුවන් කාලය වැඩි වශයෙන් යොදවමින් ඔවුන්ගේ දායකත්වය වැඩි වශයෙන් ළඟා කොට ගැනීමට උත්සාහ ගනු ලබයි. 

ඇතැම් විට වාණිජ ගුවන්විදුලි සේවා ගත්කල ඔවුන්ගේ ගුවන් විදුලි වැඩසටහන අතරතුර සමාජයට අහිතකර වර්ගය ආහාරයක් වුවද ඉතාම ගුණදායක යැයි පවසමින් ග්‍රාහකයා වෙත එය මිලදී ගැනීමට පොළඹවනු ලබයි. අද්‍යතනයේ එවැනි ආකාරයට ප්‍රබල වශයෙන් ගුවන්විදුලි නාලිකා තුළ ක්‍රියාත්මක වේ.

අනුග්‍රහකයා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද භාණ්ඩයක් හෝ සේවාවක් කිසියම් අහිතකර තත්ත්වයක් ඇති නම් මෙම වාණිජ ගුවන්විදුලි මාධ්‍ය ඒ පිළිබඳව සමාජයට ඉදිරිපත් කිරීමට අපොහොසත් වන්නේ අදාළ අනුග්‍රාහකයාගේ දායකත්වය  තම නාලිකාව වෙත තව තවත් දායක කර ගැනීමේ අපේක්ෂාවෙනි. 

වර්තමානය වන විට ග්‍රාහකයා පිළිබඳව ද සැලකිලිමත් වෙමින්  අනුග්‍රාහකයාගේ අභිමතය උදෙසා කටයුතු කරනු ලබන්නේ වාණිජ ගුවන්විදුලි මාධ්‍යයේ පදනම මුදල් වන බැවිනි. කෙසේ වෙතත් මෙම වාණිජ සේවා ගුවන් විදුලිය මගින් ග්‍රාහකයා අත නැහැර විවිධ ආකාරයේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම සිදුවේ. නිදසුන් ලෙස දෙරණ එෆ් එම් සියවන වර්ෂ පූර්ණ සමරන අවස්ථාව තුළ ග්‍රහකයන් සිය දෙනකුට යතුරුපැදි සියයක් ලබාදීම හැඳින්විය හැක. එපමණක්ම නොව ශ්‍රී එෆ්එම් බඩු මල්ල ග්‍රාහකයා වෙනුවෙන් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි. මේ ආකාරට වානිජ ගුවන්විදුලි සේවා ග්‍රාහකයා අතනොහැර කටයුතු කිරීමට පෙළඹී ඇත. 

මුල්කාලීනව ජනමාධ්‍ය අපේක්ෂාව වූයේ, ග්‍රාහකයා හට තොරතුරු සම්පාදනය අධ්‍යාපනය ලබාදීම වැනි කාරණා සඳහා ප්‍රමුඛත්වයක් ලබා දීමයි. නමුත් වර්තමානය වන විට පෙළඹවීම විනෝදාස්වාදය සම්පාදනයෙන්  පමණක් අරමුණු කොට ගනිමින් වාණිජ නාලිකාවන් වැඩසටහන් විකාශය කරවීම සිදු කරයි. එවැනි ක්‍රියාකාරීත්වයක් වාණිජ ගුවන්විදුලිය හරහා ක්‍රියාත්මක වේ. එනම් ග්‍රාහකයා ද පොළඹවා ගනු ලබන්නේ අනුග්‍රාහකයා තෘප්තිමත් කිරීමේ අදහසිනි. 

කලකට පෙර අනුග්‍රාහකයා වෙනුවෙන් එනම් ඔවුන්ගේ භාණ්ඩ හා සේවා වෙනුවෙන් කාලවේලාවක් වෙන් කළා වුවද වර්තමානය වන විට නිවේදකයා හෝ නිවේදිකාව විසින් සෘජුවම අනුග්‍රාහකයා තෘප්තිමත් කරනු ලබන්නේ ග්‍රාහකයා හට ප්‍රබල පෙළඹවීමක් සිදු කරමිනි. නමුත් ග්‍රාහකයා සිතනුයේ තමන් හට අවැසි භාණ්ඩ හා සේවා නිෂ්පාදනයන් පිළිබඳව කිසියම් දැනුවත් කිරීමක් පමණක් සිදු කරනු ලබන බවයි. එම ක්‍රියාවලිය සඳහා සමස්ත වශයෙන් ම හේතුව  වන්නේ වාණිජ  ගුවන්විදුලි සේවා සියල්ලම ආර්ථිකයේ ප්‍රබල මූල්‍යමය සැපයුම්කරුවෙකු බවට පත්වීමයි. අනුග්‍රහකයින් මෙන්ම ග්‍රාහකයින් ද වානිජ සේවා ගුවන්විදුලි ආයතනයකට බෙහෙවින් වැදගත් වේ. එසේ වීමට හේතු වන්නේ හතු පිපෙන්නාක් මෙන්  වාණිජකරණය සමඟම වානිජ ගුවන්විදුලි මාධ්‍ය යනු රැසක් හඳුනා ගැනීමට හැකි වීම මගිනි. 

විශේෂයෙන්ම කිසියම් වාණිජසේවා ගුවන්විදුලි නාලිකාවක්  විනාඩි 30ක කිසියම් විකාශනයක් සිදුකරනවා නම්. ඉන් විනාඩි 15ක කාලයක් අනුග්‍රාහක දැන්වීම් විකාශනය සඳහා යොමු කෙරේ. මේ අනුව ඉස්මතුවන ගැටලුවක් වන්නේ, වානිජ ගුවන්විදුලි මාධ්‍ය සත්‍ය වශයෙන්මවශයෙන් ම කටයුතු කරන්නේ අනුග්‍රාහකයා තෘප්තිමත් කිරීම සඳහා පමණක්ද යන්නයි. 

නමුත් වර්තමානයේ පවතින වාණිජ ගුවන්විදුලි සේවා අතර ඇති ප්‍රබල තරගකාරීත්වයට හේතු වී ඇත්තේ ග්‍රාහකයාට සංඛ්‍යාත පරාසය වෙනස් කිරීම සඳහා ගතවන්නේ මිනිත්තුවකටත් වඩා අඩු කාලයක් වන බැවිනි. මේ නිසා වත්මන් ගුවන් විදුලි නාලිකා ග්‍රාහකයා ද තමන්ට මාධ්‍ය වෙත රඳවා ගනිමින් අනුග්‍රාහකයා ද තෘප්තිමත් කරමින් ප්‍රබල ලෙස අනෙකුත් වාණිජ මාධ්‍ය අභිබවා කටයුතු කිරීමට වෙහෙසෙයි. එනම් වාණිජ ගුවන්විදුලි සේවාවක පදනම නිර්මාණය කිරීම සඳහා ග්‍රාහකයා මෙන්ම අනුග්‍රහකයා ගේ දායකත්වය ප්‍රබල ලෙසම වැදගත් වේ යන්න හඳුනාගත හැක.